ABD Kongresi’nde KAAN hamlesi! F110 motor satışına engel girişimi

Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN için kritik öneme sahip motor tedariki konusunda ABD Kongresi’nde dikkat çeken bir gelişme yaşandı. ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Dina Titus, KAAN programı kapsamında Türkiye’ye yapılması planlanan General Electric üretimi F110-GE-129E/F motorlarının satışını durdurmak için ortak ret tasarısı sundu.

Söz konusu girişim, ABD yönetiminin 24 Haziran’da Kongre’ye bildirdiği 700 milyon doların üzerindeki motor satış paketine karşı hazırlandı. Paket, KAAN’ın test ve üretim sürecinde kullanılacak motorları ve bu motorlara ilişkin teknik destekleri içeriyor.

Tasarı yalnızca motorları kapsamıyor

ABD basınında yer alan bilgilere göre tasarı, sadece F110 motorlarının Türkiye’ye ihracatını engellemeyi hedeflemiyor. KAAN programı kapsamında motorların entegrasyonu, montajı, sertifikasyonu, test edilmesi, teknik uyumluluk çalışmaları, savunma hizmetleri, teknik veri paylaşımı ve ilgili ekipman transferinin de durdurulması amaçlanıyor.

Bu yönüyle tasarı, KAAN projesinin motor tedarik sürecinin yanı sıra motorların uçağa uyarlanması için gerekli teknik destek paketini de hedef alıyor.

Satış henüz durdurulmuş değil

Ancak tasarının sunulması, satışın kesin olarak durduğu anlamına gelmiyor. Ortak ret tasarısının yürürlüğe girebilmesi için Kongre sürecinden geçmesi, hem Temsilciler Meclisi hem de Senato’da kabul edilmesi gerekiyor.

Ayrıca ABD Başkanı’nın olası vetosu da sürecin seyrini belirleyecek önemli başlıklar arasında yer alıyor. Bu nedenle gelişme, KAAN motor satışına yönelik siyasi bir engel girişimi olarak değerlendiriliyor.

KAAN programı için kritik başlık

KAAN, Türkiye’nin yerli ve milli savaş uçağı projesi olarak savunma sanayiinde stratejik projeler arasında gösteriliyor. F110 motorları ise uçağın test, geliştirme ve ilk üretim süreçleri açısından kritik önem taşıyor.

ABD yönetiminin satışa ilişkin Kongre bildiriminde, ihracat lisansının siyasi, askeri, ekonomik, insan hakları ve silah kontrolü değerlendirmeleri dikkate alınarak hazırlandığı ifade edilmişti.

Gözler Kongre sürecinde

Dina Titus’un sunduğu tasarının Kongre’de nasıl karşılık bulacağı merak ediliyor. Tasarının kabul edilmesi halinde KAAN programı kapsamında ABD menşeli F110 motorları ve ilgili teknik desteklerin Türkiye’ye transferi engellenebilecek.

Buna karşılık tasarının yasalaşmaması durumunda satış sürecinin ABD yönetiminin bildiriminde yer aldığı şekilde devam etmesi bekleniyor.

KAAN nedir?

Türkiye’nin 5’inci nesil milli muharip uçağı KAAN, Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki F-16 savaş uçaklarının yerini kademeli olarak alması amacıyla geliştiriliyor. Projenin ana yükleniciliğini Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ) yürütüyor.

Savunma Sanayii Başkanlığı ile TUSAŞ arasında 5 Ağustos 2016 tarihinde imzalanan sözleşmeyle başlayan proje kapsamında, Türkiye’nin kendi savaş uçağını tasarlayabilen, üretebilen ve geliştirebilen ülkeler arasında yer alması hedefleniyor.

5’inci nesil savaş uçağı özellikleri

KAAN, düşük radar görünürlüğü (stealth), dahili silah yuvaları, yüksek manevra kabiliyeti, sensör füzyonu ve gelişmiş durumsal farkındalık gibi 5’inci nesil savaş uçaklarında bulunan birçok ileri teknolojiye sahip olacak şekilde geliştiriliyor.

Hem hava-hava hem de hava-yer görevlerini yerine getirebilecek çok rollü bir savaş uçağı olarak tasarlanan KAAN’ın, yapay zekâ destekli görev sistemleri ve gelişmiş aviyonik altyapısıyla Türk Hava Kuvvetleri’nin en önemli platformlarından biri olması hedefleniyor.

İlk uçuşunu 2024 yılında gerçekleştirdi

İlk prototipinin üretim ve montaj çalışmalarının tamamlanmasının ardından yer testlerine başlayan KAAN, 21 Şubat 2024 tarihinde ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. Yaklaşık 13 dakika havada kalan milli savaş uçağı bu uçuşta 8 bin feet irtifaya ve 230 knot hıza ulaştı.

KAAN, ikinci test uçuşunu ise 6 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirdi. Bu uçuşta yaklaşık 14 dakika havada kalan uçak, 10 bin feet irtifaya çıkarak test programını başarıyla sürdürdü.

Hedef, tam bağımsız bir milli savaş uçağı

KAAN projesiyle Türkiye; savaş uçağı tasarımı, üretimi, entegrasyonu, sertifikasyonu, bakım ve idame süreçlerinde dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Proje tamamlandığında Türkiye’nin, kendi 5’inci nesil savaş uçağını geliştirebilen sayılı ülkeler arasında yer alması amaçlanıyor.