Kira Sözleşmelerinde Yeni Dönem: e-Devlet Üzerinden Yapılması Zorunlu Hale Gelebilir

Planlanan sistemle birlikte kira sözleşmelerinin daha güvenli şekilde oluşturulması, kayıt dışılığın azaltılması ve kira piyasasına ilişkin sağlıklı verilerin elde edilmesi amaçlanıyor.

Ancak düzenlemenin henüz çalışma aşamasında olduğunu özellikle belirtmek gerekiyor. Bu nedenle mevcut durumda “Kira sözleşmelerini e-Devlet üzerinden yapmak zorunlu oldu” demek doğru değil.

E-DEVLET’TE KİRA SÖZLEŞMESİ DÖNEMİ ZATEN BAŞLAMIŞTI

Kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden hazırlanabilmesine imkân sağlayan sistem daha önce kullanıma açılmıştı.

Mevcut uygulamada taşınmaz sahibi e-Devlet üzerinden sözleşmeyi hazırlayabiliyor. Kiracı ise kendisine gönderilen sözleşmeyi sistem üzerinden kontrol ederek onaylayabiliyor.

Böylece tarafların karşılıklı olarak imzaladığı geleneksel kira sözleşmesine dijital bir alternatif sunuluyor.

Şimdi gündeme gelen yeni çalışma ise sistemin kullanım alanının genişletilerek kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılmasının zorunlu hale getirilmesini içeriyor.

NEDEN ZORUNLU HALE GETİRİLMEK İSTENİYOR?

Düzenlemenin arkasındaki en önemli nedenlerden biri kayıt dışılıkla mücadele.

Konut ve iş yeri kiralamalarında gerçek kira bedellerinin resmi kayıtlara yansımaması, vergi kaybının yanı sıra kira piyasasının sağlıklı şekilde takip edilmesini de zorlaştırıyor.

Kira sözleşmelerinin merkezi bir dijital sistem üzerinden yapılması halinde hangi taşınmazın ne zaman ve hangi bedelle kiraya verildiğine ilişkin daha düzenli veri oluşturulabilecek.

Aynı zamanda sözleşmenin tarafları açısından da daha güvenli bir kayıt meydana gelecek.

EV SAHİBİ VE KİRACI İÇİN NE DEĞİŞECEK?

Çalışmanın hayata geçirilmesi halinde ev sahibi ve kiracı arasındaki kira sözleşmesi sürecinin önemli ölçüde dijital ortama taşınması bekleniyor.

Ev sahibinin sözleşme bilgilerini sisteme girmesinin ardından kiracı e-Devlet hesabı üzerinden sözleşmeyi görüntüleyebilecek ve onaylayabilecek.

Böylece sözleşmenin ne zaman düzenlendiği, kira bedeli ve tarafların kabul ettiği şartlar dijital olarak kayıt altına alınabilecek.

Özellikle taraflar arasında ilerleyen dönemlerde ortaya çıkabilecek sözleşme kaynaklı uyuşmazlıklarda dijital kayıtların önem kazanması bekleniyor.

KİRA BEDELLERİ DAHA YAKINDAN TAKİP EDİLEBİLECEK

Sistemin yaygınlaşmasının kira piyasasına ilişkin önemli bir veri kaynağı oluşturması bekleniyor.

Türkiye’nin farklı il ve ilçelerindeki gerçek kira bedellerinin daha sağlıklı biçimde takip edilebilmesi, bölgesel kira değişimlerinin ölçülmesini kolaylaştırabilir.

Bu verilerin ekonomik politikaların oluşturulmasında ve kira piyasasının izlenmesinde kullanılması da mümkün olabilecek.

Ancak sistemin ayrıntıları ve verilerin hangi kapsamda değerlendirileceği, nihai düzenlemenin açıklanmasıyla netleşecek.

KAYIT DIŞI KİRALAMALAR MERCEK ALTINDA

Son yıllarda Hazine ve Maliye Bakanlığının kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında kira gelirlerine yönelik denetimleri artırdığı biliniyor.

Banka hesapları, kira gelirleri ve beyan edilen gelirler arasındaki farklılıkların tespit edilmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor.

Kira sözleşmelerinin dijital ortamda kayıt altına alınmasının bu denetim altyapısını daha da güçlendirebileceği değerlendiriliyor.

Sistem sayesinde sözleşmede belirtilen kira bedeli ile beyan edilen kira gelirlerinin karşılaştırılması teknik olarak daha kolay hale gelebilecek.

EMLAKÇILAR DA SİSTEMİ KULLANABİLİYOR

e-Devlet’teki kira sözleşmesi uygulamasının kapsamı daha önce genişletilerek yetkilendirilmiş emlak işletmelerinin de sistem üzerinden işlem gerçekleştirebilmesinin önü açılmıştı.

Taşınmaz sahibinin yetki vermesi halinde emlak işletmeleri sözleşmenin hazırlanmasına aracılık edebiliyor.

Böylece kiralama işleminin yalnızca ev sahibi ve kiracı açısından değil, emlak sektörü bakımından da dijitalleştirilmesi hedefleniyor.

KAĞIT KİRA SÖZLEŞMELERİ KALKACAK MI?

Şu aşamada en fazla merak edilen konulardan biri de geleneksel kağıt kira sözleşmelerinin tamamen ortadan kaldırılıp kaldırılmayacağı.

Ancak çalışma henüz tamamlanmadığı için kağıt sözleşmelerin hangi tarihten itibaren geçersiz olacağı veya tamamen kaldırılıp kaldırılmayacağı konusunda kesinleşmiş bir tarih bulunmuyor.

Bu nedenle mevcut kira sözleşmelerinin geçersiz hale geldiği şeklindeki yorumlara temkinli yaklaşılması gerekiyor.

Nihai uygulamanın kapsamı, geçiş süreci ve varsa istisnaların yapılacak resmi düzenlemeyle açıklığa kavuşması bekleniyor.

MEVCUT KİRA SÖZLEŞMELERİ NE OLACAK?

Bir diğer önemli soru ise halihazırda devam eden kira sözleşmelerinin durumu.

Mevcut sözleşmelerin yeniden e-Devlet’e girilmesini zorunlu kılacak bir uygulama olup olmayacağı henüz kesinleşmiş değil.

Düzenlemenin yalnızca yeni yapılacak kira sözleşmelerini mi kapsayacağı, yoksa mevcut kiralamalar için de sisteme kayıt yükümlülüğü getirip getirmeyeceği hazırlanacak düzenlemenin ayrıntılarıyla belli olacak.

Dolayısıyla mevcut kiracı ve ev sahiplerinin şu aşamada yeni bir işlem yapmasını gerektiren kesinleşmiş bir zorunluluk bulunmuyor.

GÖZLER YAPILACAK RESMİ DÜZENLEMEDE

Kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden hazırlanması halihazırda mümkün olsa da tartışılan yeni dönemin temel farkı dijital sözleşmenin zorunlu hale getirilmesi olacak.

Çalışmanın tamamlanması halinde uygulamanın başlangıç tarihi, hangi kira sözleşmelerini kapsayacağı, mevcut sözleşmelerin durumu ve sistem dışında sözleşme yapılması halinde uygulanabilecek kuralların açıklanması bekleniyor.

Bu nedenle ev sahibi ve kiracıların Resmî Gazete, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu kurumlarından yapılacak resmi açıklamaları takip etmesi önem taşıyor.