Cumhurbaşkanının vefat etmesi, istifa etmesi, görevden alınması veya herhangi bir nedenle görevinin sona ermesi halinde Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda belirlenen süreç işletilir. Devlet yönetiminde herhangi bir boşluk yaşanmaması için Cumhurbaşkanlığı makamı geçici olarak vekâlet yoluyla yürütülür ve belirli süre içinde yeni Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.
Cumhurbaşkanının Görevi Hangi Durumlarda Boşalır?
Cumhurbaşkanlığı makamı şu durumlarda boşalabilir:
- Cumhurbaşkanının vefatı,
- İstifa etmesi,
- Sağlık nedeniyle görevini sürdürememesi,
- Yüce Divan kararı sonucunda görevinin sona ermesi,
- Seçilme yeterliliğini kaybetmesi veya Anayasa’da öngörülen başka bir nedenle görevin sona ermesi.
Cumhurbaşkanı Ölürse Devleti Kim Yönetir?
Anayasa’nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması hâlinde Cumhurbaşkanı Yardımcısı, yeni Cumhurbaşkanı seçilinceye kadar Cumhurbaşkanına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.
Birden fazla Cumhurbaşkanı Yardımcısı bulunuyorsa, vekâlet görevini Cumhurbaşkanının belirlediği Cumhurbaşkanı Yardımcısı yürütür.
Yeni Cumhurbaşkanı Seçimi Ne Zaman Yapılır?
Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda 45 gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.
Seçim süreci Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından yürütülür ve seçim takvimi ilan edilir.
TBMM Seçimi de Aynı Gün Yapılır mı?
Eğer Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığında Türkiye Büyük Millet Meclisi‘nin görev süresi devam ediyorsa, yalnızca Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.
Ancak TBMM genel seçiminin de yenilenmesine karar verilmişse, Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimleri aynı gün gerçekleştirilebilir.
Vekâlet Eden Cumhurbaşkanı Yardımcısının Yetkileri Nelerdir?
Cumhurbaşkanına vekâlet eden Cumhurbaşkanı Yardımcısı;
- Devleti temsil eder.
- Cumhurbaşkanına ait anayasal yetkileri kullanabilir.
- Bakanları görevlendirebilir.
- Kararname ve diğer idari işlemleri imzalayabilir.
- Devlet işlerinin kesintisiz yürütülmesini sağlar.
Ancak bu dönem geçici niteliktedir ve yeni Cumhurbaşkanı göreve başlayana kadar devam eder.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Aday Olabilir mi?
Evet. Cumhurbaşkanına vekâlet eden Cumhurbaşkanı Yardımcısının Cumhurbaşkanı adayı olmasına ilişkin Anayasa’da genel bir yasak bulunmamaktadır. Adaylık şartlarını taşıması hâlinde seçimlere katılabilir.
Hukuki Dayanak
Bu süreç, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 106. maddesinde düzenlenmiştir. Amaç, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması hâlinde devlet yönetiminde kesinti yaşanmamasını ve en kısa sürede halk tarafından yeni Cumhurbaşkanının seçilmesini sağlamaktır.