
Türkiye Yerel Yönetimler İçin Sandık Başında
1984 Yerel Seçimleri Neden Önemlidir?
25 Mart 1984 tarihinde gerçekleştirilen Mahalli İdareler Genel Seçimleri, 12 Eylül 1980 askeri müdahalesi sonrasında yapılan ilk yerel seçim olması nedeniyle Türk siyasi tarihinde önemli bir yere sahiptir.
1983 Genel Seçimlerinde iktidara gelen Anavatan Partisi (ANAP), yerel seçimlerde de seçmenin desteğini alarak önemli bir başarı elde etti.
Seçime Giden Süreç
1983 yılında yapılan genel seçimlerin ardından Türkiye’de sivil yönetim yeniden şekillenmeye başladı.
Yerel seçimler, seçmenlerin yeni siyasi döneme bakışını göstermesi açısından büyük önem taşıyordu.
Türkiye genelinde belediye başkanları, belediye meclis üyeleri, il genel meclisi üyeleri ve muhtarlar için oy kullanıldı.
1984 Yerel Seçimleri Sonuçları
Parti Bazında Oy Oranları
| Parti | Oy Oranı |
|---|---|
| ANAP | %41,5 |
| SODEP | %23,4 |
| DYP | %13,7 |
| MDP | %7,1 |
| RP | %4,4 |
ANAP, seçimlerden birinci parti olarak çıktı.
Büyükşehirlerde Sonuçlar
1984 Yerel Seçimleri, büyükşehir belediyesi uygulamasının ilk kez hayata geçirildiği seçim olarak da dikkat çekti.
Kazanılan Önemli Büyükşehirler
- İstanbul: Bedrettin Dalan (ANAP)
- Ankara: Mehmet Altınsoy (ANAP)
- İzmir: Burhan Özfatura (ANAP)
ANAP büyükşehirlerde önemli üstünlük sağladı.
Büyükşehir Belediyesi Dönemi Başladı
1984 seçimleriyle birlikte Türkiye’de büyükşehir belediyesi sistemi uygulanmaya başlandı.
Bu düzenleme yerel yönetimlerin yapısında önemli değişiklikler meydana getirdi.
Katılım Oranı
1984 Yerel Seçimleri’nde katılım oranı yaklaşık %88 seviyesinde gerçekleşti.
Seçmenlerin yerel yönetime yoğun ilgi gösterdiği görüldü.
1984 Yerel Seçimlerinin Türkiye’ye Etkileri
Seçim sonrasında:
- ANAP yerel yönetimlerde gücünü artırdı.
- Büyükşehir belediyesi modeli başladı.
- İstanbul, Ankara ve İzmir’de yeni belediye yönetimleri göreve geldi.
- Yerel yönetimlerde yeni bir dönem başladı.
1984 Yerel Seçimleri Künyesi
Seçim Tarihi: 25 Mart 1984
Seçim Türü: Mahalli İdareler Genel Seçimi
Katılım Oranı: Yaklaşık %88
Birinci Parti: ANAP
Oy Oranı: %41,5
Başbakan: Turgut Özal
Özelliği: 12 Eylül sonrası ilk yerel seçim ve büyükşehir belediyesi sisteminin ilk uygulaması
Sonuç
25 Mart 1984 Yerel Seçimleri, Türkiye’nin yerel yönetim tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Büyükşehir belediyesi uygulamasının ilk kez hayata geçirilmesi ve ANAP’ın elde ettiği başarı, seçimlerin öne çıkan gelişmeleri arasında yer almıştır.
1984 Yerel Seçimleri İl Sonuçları
| İl | Kazanan Parti |
|---|---|
| Adana | ANAP |
| Adıyaman | ANAP |
| Afyonkarahisar | ANAP |
| Ağrı | ANAP |
| Amasya | ANAP |
| Ankara | ANAP |
| Antalya | ANAP |
| Artvin | SODEP |
| Aydın | SODEP |
| Balıkesir | ANAP |
| Bilecik | ANAP |
| Bingöl | ANAP |
| Bitlis | ANAP |
| Bolu | ANAP |
| Burdur | ANAP |
| Bursa | ANAP |
| Çanakkale | SODEP |
| Çankırı | ANAP |
| Çorum | ANAP |
| Denizli | ANAP |
| Diyarbakır | ANAP |
| Edirne | SODEP |
| Elazığ | ANAP |
| Erzincan | ANAP |
| Erzurum | ANAP |
| Eskişehir | SODEP |
| Gaziantep | ANAP |
| Giresun | ANAP |
| Gümüşhane | ANAP |
| Hakkari | ANAP |
| Hatay | ANAP |
| Isparta | ANAP |
| Mersin | ANAP |
| İstanbul | ANAP |
| İzmir | ANAP |
| Kars | SODEP |
| Kastamonu | ANAP |
| Kayseri | ANAP |
| Kırklareli | SODEP |
| Kırşehir | ANAP |
| Kocaeli | ANAP |
| Konya | ANAP |
| Kütahya | ANAP |
| Malatya | ANAP |
| Manisa | ANAP |
| Kahramanmaraş | ANAP |
| Mardin | ANAP |
| Muğla | SODEP |
| Muş | ANAP |
| Nevşehir | ANAP |
| Niğde | ANAP |
| Ordu | ANAP |
| Rize | ANAP |
| Sakarya | ANAP |
| Samsun | ANAP |
| Siirt | ANAP |
| Sinop | ANAP |
| Sivas | ANAP |
| Tekirdağ | SODEP |
| Tokat | ANAP |
| Trabzon | ANAP |
| Tunceli | SODEP |
| Şanlıurfa | ANAP |
| Uşak | ANAP |
| Van | ANAP |
| Yozgat | ANAP |
| Zonguldak | SODEP |
1984 Yerel Seçimlerinde Dikkat Çeken Sonuçlar
- İstanbul’da Bedrettin Dalan (ANAP) seçildi.
- Ankara’da Mehmet Altınsoy (ANAP) seçildi.
- İzmir’de Burhan Özfatura (ANAP) seçildi.
- Büyükşehir belediyesi sistemi ilk kez uygulandı.
- ANAP yerel seçimlerde ülke genelinde birinci parti oldu.
- SODEP özellikle Ege ve Trakya’da güçlü sonuçlar elde etti.