Süleyman Demirel Kimdir? Hayatı, Siyasi Kariyeri ve Cumhurbaşkanlığı

Süleyman Demirel

Süleyman Demirel, Türkiye Cumhuriyeti’nin dokuzuncu Cumhurbaşkanı, yedi kez başbakanlık yapan siyasetçi, mühendis ve devlet adamıdır. Yaklaşık kırk yılı aşan siyasi yaşamı boyunca Türkiye’nin demokratikleşme süreci, ekonomik kalkınması ve parlamenter sistemin işleyişinde önemli roller üstlenmiştir. Türk siyasetinin en uzun süre aktif görev yapan isimlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Kişisel Bilgiler

• Adı: Sami Süleyman Gündoğdu Demirel
• Doğum Tarihi: 1 Kasım 1924
• Doğum Yeri: İslamköy, Atabey, Isparta
• Ölüm Tarihi: 17 Haziran 2015
• Ölüm Yeri: Ankara
• Mesleği: İnşaat mühendisi, siyasetçi, devlet adamı
• Başbakanlık Dönemleri: 1965–1971, 1975–1977, 1977, 1979–1980, 1991–1993
• Cumhurbaşkanlığı Dönemi: 16 Mayıs 1993 – 16 Mayıs 2000
• Siyasi Partileri:
  • Adalet Partisi
  • Doğru Yol Partisi

Çocukluk ve Eğitim Hayatı

Süleyman Demirel, 1 Kasım 1924 tarihinde Isparta’nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy’de dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nden mezun oldu.

Mühendis olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nde görev yaptı. Baraj ve sulama projelerinde çalışması nedeniyle kamuoyunda “Barajlar Kralı” olarak tanındı.

Siyasi Hayata Girişi

1960’lı yıllarda aktif siyasete giren Demirel, Adalet Partisi’nde hızla yükseldi.

1964 yılında Adalet Partisi Genel Başkanı seçildi. Bir yıl sonra yapılan 1965 Genel Seçimleri’nde partisinin tek başına iktidara gelmesiyle Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı oldu.

Başbakanlık Dönemleri

Süleyman Demirel, Türkiye’de yedi farklı hükümete başkanlık etti.

Başbakanlığı döneminde sanayi yatırımları, enerji projeleri, baraj inşaatları, ulaşım altyapısı ve kırsal kalkınma çalışmaları ön plana çıktı.

1960’lı ve 1970’li yıllarda Türkiye’nin hızlı sanayileşme hedefleri doğrultusunda çeşitli kalkınma programları uygulandı.

12 Mart 1971 Muhtırası

12 Mart 1971 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından verilen muhtıra sonrasında Süleyman Demirel başbakanlık görevinden istifa etti.

Bu süreç, Türkiye’nin siyasi tarihinde önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendirilmektedir.

Koalisyon Hükümetleri

1970’li yıllarda Demirel, farklı siyasi partilerle kurulan koalisyon hükümetlerine liderlik etti.

Ekonomik krizler, siyasi kutuplaşma ve güvenlik sorunlarının yaşandığı bu dönemde çeşitli hükümetler kurdu ve yönetti.

12 Eylül 1980 Dönemi

12 Eylül 1980 askerî müdahalesi sonrasında siyasi faaliyetleri durduruldu ve bir süre siyaset yasağı aldı.

1987 yılında yapılan halkoylamasıyla siyasi yasağının kaldırılmasının ardından yeniden aktif siyasete döndü.

Doğru Yol Partisi Genel Başkanlığı

Siyasi yasağının kalkmasının ardından Doğru Yol Partisi’nin genel başkanı oldu.

1991 Genel Seçimleri‘nde partisinin birinci çıkmasıyla yeniden başbakanlık görevini üstlendi.

Bu dönemde ekonomik reformlar, Avrupa ile ilişkiler ve kamu yatırımları hükümetin öncelikli gündemleri arasında yer aldı.

Cumhurbaşkanlığı Dönemi

Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın 1993 yılında vefat etmesinin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye Cumhuriyeti’nin dokuzuncu Cumhurbaşkanı seçildi.

1993-2000 yılları arasında görev yapan Demirel, anayasal yetkileri çerçevesinde devletin en üst makamında bulundu.

Cumhurbaşkanlığı döneminde koalisyon hükümetleriyle çalıştı ve Türkiye’nin iç ve dış politikasında çeşitli gelişmelere tanıklık etti.

Siyasi Anlayışı

Süleyman Demirel, parlamenter demokrasi, hukuk devleti ve milli iradenin önemine vurgu yapan açıklamalarıyla tanındı.

Uzun siyasi kariyeri boyunca farklı dönemlerde iktidar ve muhalefet görevlerini üstlenerek Türkiye’nin demokratik süreçlerinde etkili rol oynadı.

Vefatı

Süleyman Demirel, 17 Haziran 2015 tarihinde Ankara’da hayatını kaybetti.

Devlet töreniyle son yolculuğuna uğurlanan Demirel, memleketi Isparta’nın İslamköy beldesindeki anıt mezarına defnedildi.

Tarihteki Yeri ve Önemi

Süleyman Demirel, Türkiye’nin çok partili siyasi hayatına damga vuran liderlerden biridir.

Yedi kez başbakanlık ve yedi yıl cumhurbaşkanlığı yapan Demirel, farklı siyasi dönemlerde üstlendiği görevlerle Türkiye’nin yakın siyasi tarihinin en etkili devlet adamları arasında yer almıştır.

Enerji, ulaştırma, tarım ve sanayi yatırımlarına verdiği önem kadar demokrasi ve parlamenter sistem konusundaki açıklamalarıyla da hafızalarda yer edinmiştir.

Kısa Özet

1 Kasım 1924 tarihinde Isparta’nın İslamköy beldesinde doğan Süleyman Demirel, mühendislikten siyasete uzanan kariyerinde yedi kez başbakanlık ve Türkiye Cumhuriyeti’nin dokuzuncu cumhurbaşkanlığı görevlerini üstlenmiştir. Adalet Partisi ve Doğru Yol Partisi genel başkanlığı yapan Demirel, yaklaşık kırk yıl boyunca Türk siyasetinin en etkili isimlerinden biri olmuş ve 17 Haziran 2015 tarihinde Ankara’da hayatını kaybetmiştir.