S-400’lerde Yeni Dönem Sinyali: Moskova Türkiye’den Gelecek Teklife Kapıyı Kapatmadı

Türkiye ile Rusya arasında yıllardır dış politika ve savunma gündeminin en tartışmalı dosyalarından biri olan S-400 meselesinde dikkat çeken yeni bir açıklama geldi.

Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu kapsamında New York’ta gazetecilerin sorularını yanıtlayan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’a, Türkiye’de bulunan S-400 sistemlerinin başka bir ülkeye gönderilip gönderilemeyeceği soruldu.

Lavrov, olası bir transfer seçeneğinin tamamen kapalı olmadığını belirterek, “Her türlü teklifi değerlendireceğiz” dedi.

Rusya’dan transfer için iki kritik şart

Lavrov’un açıklamasına göre Türkiye’nin S-400’leri üçüncü bir ülkeye devretmesinin önündeki ilk şart Moskova’nın resmî onayı.

İkinci şart ise sistemlerin gönderileceği ülkeyle ilgili.

Lavrov, söz konusu ülkenin sorumlu davranması ve Rusya Federasyonu ile dostane ilişkilere sahip olması gerektiğini söyledi. Moskova ayrıca S-400’lerin transfer edildikten sonra yeniden başka bir ülkeye gönderilmeyeceğine ilişkin güvence istiyor.

Lavrov bu koşulun Rusya açısından “kritik önem” taşıdığını belirtti.

“Türkiye’den bize talep gelmedi”

Açıklamanın en önemli ayrıntılarından biri ise mevcut durumla ilgili.

Lavrov, Türkiye’nin S-400 sistemlerini başka bir ülkeye devretmek amacıyla Rusya’ya şu ana kadar resmî bir başvuruda bulunmadığını söyledi.

Rus Bakan, Türkiye’nin S-400’leri satın aldığı sözleşmede son kullanıcı şartlarının bulunduğunu ve sistemlerin Moskova’nın izni olmadan Türkiye dışına çıkarılamayacağını belirtti.

Dolayısıyla Lavrov’un sözleri, S-400’lerin satılması veya devredilmesi konusunda alınmış bir karar bulunduğu anlamına gelmiyor.

Hakan Fidan: Görüşmelerimiz devam ediyor

Lavrov’un açıklamasının ardından konu Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’a da soruldu.

Fidan, S-400 meselesine ilişkin görüşmelerin sürdüğünü belirterek, “Görüşmelerimiz devam ediyor, arkadaşlar. Görüşmelerimiz herkesle devam ediyor” dedi.

Sürecin ne zaman sonuçlanacağı sorusuna ise kesin bir takvim vermedi ve sonuçlandığında kamuoyuyla paylaşılacağını söyledi.

Bu açıklama, Ankara’nın S-400 dosyasında diplomatik temaslarını sürdürdüğünü gösterirken sistemlerin hangi formülle değerlendirileceğine ilişkin henüz resmî bir karar açıklanmış değil.

BAE iddiası gündemde ancak doğrulanmış değil

S-400’lerin olası adreslerinden biri olarak bir süredir Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gündeme getiriliyor.

Lavrov’a da doğrudan BAE ihtimali soruldu. Rus Bakan belirli bir ülkeye ilişkin anlaşma bulunduğunu doğrulamadı ve Moskova’nın şu anda somut seçenekleri değerlendirdiğini söylemedi.

Hakan Fidan da BAE ihtimaline ilişkin görüşmelerin sürdüğünü ifade etmekle yetindi.

Bu nedenle “S-400’ler BAE’ye satılıyor” şeklinde kesin bir ifade kullanmak için şu aşamada yeterli resmî doğrulama bulunmuyor.

S-400 neden Türkiye açısından kritik?

Türkiye’nin Rusya’dan S-400 satın alma kararı, Ankara-Washington ilişkilerinde uzun süredir devam eden bir anlaşmazlığa dönüşmüştü.

Türkiye, S-400 alımının ardından ABD tarafından F-35 programından çıkarılmış ve CAATSA kapsamında yaptırımlarla karşı karşıya kalmıştı. Bu nedenle sistemlerin geleceğine ilişkin her yeni gelişme, yalnızca Türkiye-Rusya ilişkileri açısından değil, Türkiye-ABD savunma ilişkileri ve F-35 dosyası açısından da önem taşıyor.

Ancak Lavrov’un son açıklamasından hareketle “F-35’in önündeki engel kalktı” sonucuna varmak için henüz erken. S-400’lerin transferine ilişkin kesinleşmiş bir anlaşma bulunmadığı gibi, F-35 konusunda da bu açıklamayla bağlantılı yeni bir resmî karar duyurulmadı.

Seçim Burada Analizi | S-400 dosyasında ilk kez transfer şartları bu kadar açık

Lavrov’un açıklamasında öne çıkan nokta, Rusya’nın Türkiye’deki S-400’lerin üçüncü ülkeye transferi ihtimalini kategorik biçimde reddetmemesi.

Moskova, “satılamaz” demek yerine hangi koşullarda transferi değerlendirebileceğini açıklıyor. Ankara tarafında Hakan Fidan’ın görüşmelerin devam ettiğini söylemesi de dosyanın diplomatik düzeyde açık olduğunu gösteriyor.

Buna karşılık ortada henüz Türkiye’nin Rusya’ya yaptığı resmî bir transfer başvurusu, açıklanmış bir alıcı ülke veya imzalanmış anlaşma yok.

Bundan sonraki süreçte üç gelişme belirleyici olacak: Ankara’nın S-400’lerin geleceğine ilişkin vereceği karar, Moskova’nın olası transfere vereceği onay ve Washington’ın bu gelişmeyi CAATSA ile F-35 dosyalarında nasıl değerlendireceği.