Celal Bayar Kimdir? Hayatı, Siyasi Kariyeri ve Cumhurbaşkanlığı

Celal Bayar

Celal Bayar, Türkiye Cumhuriyeti’nin üçüncü Cumhurbaşkanı, siyasetçi, ekonomist ve devlet adamıdır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında ekonomi yönetiminde önemli görevler üstlenen Bayar, Türkiye İş Bankası’nın kuruluşunda görev almış, başbakanlık yapmış ve çok partili siyasi hayatın en önemli aktörlerinden biri olan Demokrat Parti’nin kurucuları arasında yer almıştır.

Kişisel Bilgiler

• Adı: Mahmut Celal Bayar
• Doğum Tarihi: 16 Mayıs 1883
• Doğum Yeri: Umurbey, Gemlik (Bursa)
• Ölüm Tarihi: 22 Ağustos 1986
• Ölüm Yeri: İstanbul
• Mesleği: Siyasetçi, ekonomist, devlet adamı
• Cumhurbaşkanlığı Dönemi: 22 Mayıs 1950 – 27 Mayıs 1960
• Siyasi Partileri:
  • Cumhuriyet Halk Partisi
  • Demokrat Parti

Çocukluk ve Eğitim Hayatı

Celal Bayar, 16 Mayıs 1883 tarihinde Bursa’nın Gemlik ilçesine bağlı Umurbey’de dünyaya geldi. İlk öğrenimini doğduğu bölgede tamamladıktan sonra çalışma hayatına genç yaşta başladı.

Bankacılık alanında görev yapan Bayar, ekonomik konulara olan ilgisi sayesinde kısa sürede dikkat çekti.

Milli Mücadele Dönemi

Mondros Mütarekesi’nin ardından Batı Anadolu’da Milli Mücadele’ye katıldı.

Kuva-yı Milliye hareketinin örgütlenmesinde önemli görevler üstlenen Bayar, hem siyasi hem de idari çalışmalarıyla Ankara Hükûmeti’ne destek verdi.

1920 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Saruhan (Manisa) Milletvekili olarak seçildi.

Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Görevleri

Cumhuriyet’in ilanından sonra ekonomi alanındaki çalışmalarıyla öne çıkan Celal Bayar, Türkiye’nin ekonomik kalkınmasına yönelik önemli projelerde görev aldı.

1924 yılında kurulan Türkiye İş Bankası’nın kuruluşunda aktif rol oynadı ve bankanın ilk genel müdürü oldu.

Sanayi ve ticaret alanındaki çalışmaları nedeniyle Cumhuriyet’in ekonomi politikalarının şekillenmesinde etkili isimlerden biri kabul edilmektedir.

Başbakanlık Dönemi

1937 yılında Mustafa Kemal Atatürk tarafından başbakanlığa getirildi.

Celal Bayar Hükûmeti döneminde sanayileşme, ekonomik yatırımlar ve devletin kalkınma politikaları ön planda tutuldu.

Başbakanlık görevini Atatürk’ün vefatına kadar sürdürdü. Daha sonra Cumhurbaşkanı İsmet İnönü döneminde görevinden ayrıldı.

Demokrat Parti’nin Kuruluşu

1946 yılında Adnan Menderes, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü ile birlikte Demokrat Parti’yi kurdu.

Demokrat Parti, Türkiye’nin çok partili siyasi hayatında önemli bir dönüm noktası oldu.

Parti, ekonomik kalkınma, demokratikleşme ve siyasi rekabeti öne çıkaran politikalarla kısa sürede geniş halk desteği kazandı.

Cumhurbaşkanlığı Dönemi

14 Mayıs 1950 Genel Seçimleri‘nde Demokrat Parti’nin büyük bir başarı elde etmesinin ardından Celal Bayar, 22 Mayıs 1950 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye Cumhuriyeti’nin üçüncü Cumhurbaşkanı seçildi.

Cumhurbaşkanlığı döneminde Adnan Menderes başbakan olarak görev yaptı.

Bu dönem, Türkiye’de iktidarın seçim yoluyla el değiştirdiği ilk süreç olması nedeniyle demokratikleşme tarihi açısından önemli kabul edilmektedir.

27 Mayıs 1960 Darbesi

27 Mayıs 1960 tarihinde gerçekleştirilen askerî müdahale ile Celal Bayar’ın Cumhurbaşkanlığı sona erdi.

Yassıada’da yargılanan Bayar hakkında ilk aşamada idam cezası verilmiş, ancak yaşı nedeniyle ceza müebbet hapse çevrilmiştir.

Daha sonra sağlık gerekçeleriyle tahliye edilmiş ve siyasi yasakları ilerleyen yıllarda kaldırılmıştır.

Vefatı

Celal Bayar, 22 Ağustos 1986 tarihinde İstanbul’da 103 yaşında hayatını kaybetti.

Türkiye Cumhuriyeti tarihinde en uzun ömürlü cumhurbaşkanlarından biri olarak tarihe geçti.

Tarihteki Yeri ve Önemi

Celal Bayar; Cumhuriyet’in ekonomik kalkınma politikalarının oluşturulmasına katkı sağlayan, Türkiye İş Bankası’nın kuruluşunda görev alan, başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı yapan önemli devlet adamlarından biridir.

Demokrat Parti’nin kurucusu olarak Türkiye’nin çok partili siyasi hayatının güçlenmesinde önemli rol oynamış, 1950 seçimleriyle başlayan yeni siyasi dönemin simge isimlerinden biri olmuştur.

Kısa Özet

16 Mayıs 1883 tarihinde Bursa’nın Gemlik ilçesine bağlı Umurbey’de doğan Celal Bayar, Milli Mücadele’ye katılmış, Cumhuriyet’in ilk yıllarında ekonomi yönetiminde görev almış, Türkiye İş Bankası’nın ilk genel müdürü olmuş, başbakanlık ve Türkiye Cumhuriyeti’nin üçüncü Cumhurbaşkanlığı görevlerini yürütmüştür. Demokrat Parti’nin kurucuları arasında yer alan Bayar, Türk demokrasi tarihinin en önemli siyasetçilerinden biri olarak kabul edilmektedir.