Tarlası olanlar dikkat: İki yıl işlenmeyen araziler için kiralama süreci

Tarım arazisi bulunan vatandaşları yakından ilgilendiren uygulamada gözler yeniden arazi tespit çalışmalarına çevrildi. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen sistem kapsamında işlenmeyen araziler il ve ilçe düzeyinde oluşturulan komisyonlar tarafından belirleniyor.

Uygulamanın hukuki dayanağını 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 8/K maddesi ile 22 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik oluşturuyor.

Hangi tarlalar kiraya verilebiliyor?

Düzenlemenin en önemli şartı arazinin üst üste iki yıl işlenmemiş olması.

Bir arazinin yalnızca bir üretim döneminde boş bırakılması, otomatik olarak kiraya verileceği anlamına gelmiyor. İlgili arazi tespit komisyonları tarafından yapılan incelemelerde üst üste iki üretim yılında işlenmediği belirlenen tarım arazileri kiralama kapsamına alınabiliyor.

Yönetmeliğe göre değerlendirmede üretim yılı esas alınıyor. Bu dönem 1 Eylül’den başlayarak bölgelere göre değişen hasat zamanı dikkate alınmak suretiyle takip eden yılın 31 Ağustos’una kadar uzanıyor.

Tespit nasıl yapılıyor?

Kiraya verilmesi gündeme gelebilecek arazileri belirlemek amacıyla il veya ilçe tarım ve orman müdürlükleri bünyesinde Arazi Tespit Komisyonları oluşturuluyor.

Komisyonlar sahadaki incelemelerin yanı sıra uydu görüntüleri ve diğer teknik verilerden yararlanabiliyor. Yapılan tespitler Bakanlığın kayıt sistemleriyle de karşılaştırılıyor.

Bu nedenle “ekipler geldi, tarla hemen kiraya verilecek” şeklinde bir durum söz konusu değil. Tespit, ilan, itiraz ve kiralama aşamalarından oluşan bir süreç uygulanıyor.

Listeler ilan ediliyor

İşlenmediği tespit edilen tarım arazilerine ilişkin listeler il ve ilçe müdürlükleri tarafından ilan ediliyor.

Yönetmelik uyarınca hazırlanan listeler 5 gün süreyle mahallinde, elektronik ortamda ve ilgili il müdürlüğünün internet sitesinde yayımlanıyor.

Nitekim uygulamanın önceki döneminde İstanbul, Muş, Elazığ ve farklı illerde ilk yıl veya üst üste iki yıl işlenmediği tespit edilen arazilere ilişkin listeler kamuoyuna ilan edildi.

Arazi sahiplerinin bu nedenle bulundukları ilin Tarım ve Orman Müdürlüğü duyurularını takip etmeleri önem taşıyor.

Tarla sahibinin mülkiyeti elinden alınmıyor

Uygulamayla ilgili en fazla merak edilen konulardan biri de arazinin mülkiyetinin ne olacağı.

Düzenleme tarlanın devlet tarafından alınması veya kamulaştırılması anlamına gelmiyor.

Arazi sahibinin mülkiyet hakkı devam ediyor. İşlenmeyen tarla yalnızca tarımsal üretimde kullanılması amacıyla ve belirlenen şartlarla kiralanabiliyor.

Kiralama da arazinin vasfı değiştirilmeden tarımsal üretim amacıyla gerçekleştiriliyor.

Kira parası kime verilecek?

Bir başka önemli ayrıntı kira gelirinin kime ait olacağı.

Kiraya verilen araziden elde edilen kira geliri arazi sahibine ait. Yönetmelikte arazi malikine ait banka hesabı veya Bakanlık tarafından belirlenen kamu bankasında araziye özgü açılan hesap üzerinden ödeme yapılabilmesine yönelik hükümler bulunuyor.

Dolayısıyla uygulamanın amacı arazinin mülkiyetini devlete geçirmek değil, kullanılmayan tarım alanlarının yeniden üretime kazandırılmasını sağlamak.

Kiralamada öncelik kimlerin?

Kiralamalarda arazinin bulunduğu yerleşim yerinde ikamet edenler, tarımsal alanda faaliyet gösteren kooperatif, birlik, dernek ve vakıflar ile meslek odaları ve çiftçiler açısından yönetmelikte çeşitli öncelik ve değerlendirme hükümleri bulunuyor.

Kiralama işlemleri Arazi Kiralama Komisyonları tarafından yürütülüyor ve araziler belirlenen rayiç kira bedelleri üzerinden tarımsal amaçla kullandırılıyor.

Uygulama fiilen başladı

Düzenleme yalnızca mevzuatta kalan bir uygulama değil. 2025 yılında çeşitli illerde iki yıl üst üste işlenmeyen arazilerin tespit ve kiralama süreçleri yürütüldü.

Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine dayanan açıklamalara göre 2023-2024 üretim sezonunda 25 bin 328 parselde yaklaşık 300 bin dekar arazi işlenmeyen tarım arazisi olarak tespit edilmişti. Sonraki üretim döneminde de tespitler devam etti.

Yozgat’ta Kasım 2025’te işlenmeyen bir tarım arazisi için kiralama sözleşmesi imzalandığı Bakanlığın il müdürlüğü tarafından duyuruldu. Eskişehir’de de 28 parsel için başvurular değerlendirilerek 12 gerçek kişiyle kiralama sözleşmeleri yapıldı.

Tarlası olanlar ne yapmalı?

Uzun süredir ekilmeyen veya üzerinde tarımsal üretim yapılmayan arazisi bulunan vatandaşların il ve ilçe Tarım ve Orman Müdürlükleri tarafından yayımlanan listeleri takip etmeleri gerekiyor.

Arazinin yanlışlıkla işlenmeyen tarım arazisi olarak kaydedildiğini düşünen maliklerin ise ilan ve itiraz sürelerini kaçırmaması önem taşıyor.

Özellikle miras nedeniyle hisseli hale gelen, sahibinin başka şehirde yaşaması nedeniyle uzun süre kullanılmayan veya çeşitli nedenlerle üretim yapılmayan araziler açısından süreç yakından takip edilmeli.

Her boş tarla otomatik olarak kiralanmıyor

Düzenlemede dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, boş görülen her tarım arazisinin otomatik olarak başka bir kişiye kiraya verilmemesi.

Öncelikle arazinin mevzuatta belirtilen koşullara göre işlenmediğinin tespit edilmesi, listelerin ilan edilmesi ve gerekli idari süreçlerin tamamlanması gerekiyor.

Amaç ise kullanılmayan tarım arazilerini yeniden üretime kazandırmak ve tarımsal üretimde arazi kullanımını artırmak.

Bu nedenle arazi sahiplerinin özellikle yeni üretim dönemlerinde kendi parsellerinin durumunu ve il/ilçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinden yapılan duyuruları takip etmesi önem taşıyor.