16 yaş altına sosyal medya yasağı geliyor: Uymayan şirketlere dev ceza

Çocukların sosyal medya kullanımına yönelik kısıtlamalar dünya genelinde yayılıyor. Avustralya’nın ardından bu kez Yeni Zelanda, 16 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımını sınırlandırmaya hazırlanıyor.

Yeni Zelanda Başbakanı Christopher Luxon, 24 Ağustos’ta yaptığı açıklamada 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarını kullanmasını yasaklamayı amaçlayan yasa tasarısını duyurdu.

Instagram, TikTok ve Facebook kapsamda

Düzenlemenin hayata geçmesi halinde Instagram, TikTok, Snapchat ve Facebook gibi büyük sosyal medya platformlarının 16 yaşından küçük kullanıcıların hesap açmasını engellemek için yaş doğrulama sistemleri uygulaması gerekecek.

Mesajlaşma uygulamaları, oyun platformları ve üretkenlik amaçlı yapay zekâ araçlarının ise mevcut tasarı kapsamında sosyal medya platformlarıyla aynı şekilde değerlendirilmemesi öngörülüyor.

Yaş nasıl kontrol edilecek?

Tasarıdaki en dikkat çekici başlıklardan biri yaş doğrulama sistemi.

Sosyal medya şirketlerinden kullanıcıların yaşlarını tespit edebilmek için makul önlemler almaları istenecek. Kullanıcı hesaplarındaki mevcut verilerin yanı sıra dijital kimlik ve yüz üzerinden yaş tahmini gibi yöntemlerin kullanılabilmesi gündemde.

Bu yöntemler aynı zamanda kişisel verilerin korunması ve mahremiyet açısından tartışmalara da yol açıyor.

Şirketlere küresel gelirin yüzde 10’una kadar ceza

Yeni Zelanda’nın planladığı sistemde yaptırımın çocuklara veya ailelere değil, sosyal medya şirketlerine uygulanması öngörülüyor.

Kuralları yerine getirmeyen şirketler küresel gelirlerinin yüzde 10’una kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek. Çocuklar ve ebeveynler için ise para cezası öngörülmüyor.

Bu oran, dünyanın en büyük teknoloji şirketleri açısından son derece yüksek tutarlarda yaptırım anlamına gelebilir.

Her üç çocuktan biri günde en az 5 saat sosyal medyada

Başbakan Luxon’ın açıkladığı verilere göre Yeni Zelanda’da 13-17 yaş grubundaki her üç çocuktan biri sosyal medyada günde en az 5 saat geçiriyor.

Luxon, sosyal medyanın çocukları zararlı içeriklere ve bağımlılık oluşturabilecek teknolojilere maruz bıraktığını savunuyor.

Hükümet; aşırı sosyal medya kullanımının çocukların ruh sağlığı, uyku düzeni, eğitimi ve aile yaşamı üzerindeki etkilerini düzenlemenin gerekçeleri arasında gösteriyor.

Ebeveynlere de mesaj verdi

Luxon, çocukların internet ve sosyal medya kullanımının kontrol edilmesinde ebeveynlerin sorumluluğu bulunduğunu kabul ederken, bütün yükün ailelerin üzerine bırakılamayacağını savundu.

Başbakana göre sosyal medya platformlarını işleten teknoloji şirketlerinin de çocukların çevrim içi güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerekiyor.

Ancak yasak henüz yürürlüğe girmedi

Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Yeni Zelanda’da 16 yaş altına sosyal medya yasağı şu anda yürürlüğe girmiş değil.

Söz konusu düzenleme bir yasa teklifi/tasarısı niteliğinde ve parlamentodaki siyasi desteğin nasıl şekilleneceği henüz kesin değil. Luxon’ın koalisyon ortaklarından ACT ve New Zealand First düzenlemeye karşı çıkıyor. Ana muhalefetteki İşçi Partisi’nin tutumu da henüz kesinleşmiş değil.

Bu nedenle “Yeni Zelanda 16 yaş altına sosyal medyayı yasakladı” yerine “16 yaş altına sosyal medya yasağı geliyor” veya “16 yaş altına sosyal medya yasağı için tasarı” ifadelerini kullanmak daha doğru.

Avustralya’nın ardından Yeni Zelanda

Yeni Zelanda’nın girişimi dünyada çocukların sosyal medya kullanımına yönelik giderek büyüyen tartışmanın son örneklerinden biri.

Komşu Avustralya, Aralık 2025’te 16 yaş altındaki çocuklara yönelik sosyal medya yasağını uygulamaya koymuştu. Yeni Zelanda’nın hazırladığı düzenleme de büyük ölçüde benzer bir yaklaşımı temel alıyor.

Meta’dan Geri Adım! Tartışmalı Yapay Zekâ Özelliği Gizlilik Tepkileri Sonrası Kaldırıldı TIKLAYINIZ