Evet. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası‘na göre Cumhurbaşkanı hakkında, görevde bulunduğu süre içinde işlediği iddia edilen herhangi bir suç nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından soruşturma açılabilir. Ancak bu süreç, diğer kamu görevlilerine göre daha farklı ve daha yüksek oy çoğunlukları gerektiren özel bir usule tabidir. Bu düzenleme, Anayasa’nın 105. maddesinde yer almaktadır.
Soruşturma süreci nasıl başlar?
Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılabilmesi için öncelikle TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun, yani en az 301 milletvekilinin imzasıyla soruşturma açılması önergesi verilmesi gerekir.
Önergenin verilmesinin ardından TBMM Genel Kurulu, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür.
Meclis soruşturması nasıl açılır?
Genel Kurulda yapılan gizli oylamada, TBMM üye tam sayısının beşte üçünün (600 milletvekilli Mecliste 360 milletvekili) kabul oyu vermesi halinde Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilir.
Bu kararın ardından siyasi parti gruplarının Meclisteki temsil oranları dikkate alınarak 15 üyeden oluşan bir soruşturma komisyonu kurulur.
Komisyon;
- Delilleri toplar,
- Gerekli incelemeleri yapar,
- İlgilileri dinleyebilir,
- Hazırladığı raporu TBMM Başkanlığına sunar.
Komisyon raporu daha sonra Genel Kurulun gündemine alınır.
Cumhurbaşkanı Yüce Divana nasıl sevk edilir?
Komisyon raporunun görüşülmesinin ardından TBMM Genel Kurulu yeniden gizli oylama yapar.
Cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesine Yüce Divan sıfatıyla sevk edilebilmesi için, TBMM üye tam sayısının üçte ikisinin, yani en az 400 milletvekilinin kabul oyu gerekir.
400 milletvekilinin kabul oyu sağlanırsa Cumhurbaşkanı Yüce Divanda yargılanır.
Yargılamayı hangi mahkeme yapar?
Cumhurbaşkanı hakkında açılan davaya Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla bakar.
Yargılama mümkün olan en kısa sürede tamamlanır. Gerekli görülmesi hâlinde Anayasa’da öngörülen usuller çerçevesinde ek süre verilebilir.
Soruşturma açılması Cumhurbaşkanının görevini sona erdirir mi?
Hayır.
Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılması veya Yüce Divana sevk edilmesi tek başına görevin sona erdiği anlamına gelmez. Cumhurbaşkanı görevini sürdürmeye devam eder.
Ancak Yüce Divan tarafından Cumhurbaşkanı seçilmeye engel bir suçtan kesin mahkûmiyet kararı verilmesi hâlinde Cumhurbaşkanının görevi sona erer.
Soruşturma sürecinde seçim kararı alabilir mi?
Hayır.
TBMM’nin Cumhurbaşkanını Yüce Divana sevk etmesine karar vermesi durumunda Cumhurbaşkanı, TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yenilenmesine karar verme yetkisini kullanamaz.
Özet
- Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılabilir.
- Soruşturma önergesi için 301 milletvekilinin imzası gerekir.
- Meclis soruşturmasının açılması için 360 milletvekilinin kabul oyu gerekir.
- Yüce Divana sevk için 400 milletvekilinin kabul oyu gerekir.
- Yargılamayı Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla yapar.
- Soruşturma açılması görevin sona ermesine yol açmaz.
- Cumhurbaşkanı, ancak Yüce Divan tarafından Cumhurbaşkanı seçilmeye engel bir suçtan kesin olarak mahkûm edilmesi hâlinde görevini kaybeder.
- Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı, soruşturma süreci devam ederken seçimlerin yenilenmesine karar veremez.