Ahbap’ın Deprem Bağışlarında Para Trafiği Mercek Altında: Soruşturmada 5. Dalga

İçişleri Bakanlığı müfettiş raporları, özel denetim raporları, banka hareketleri, mali kayıtlar, envanterler, bilirkişi incelemeleri ve şüpheli ifadelerinin incelenmesi sonucunda deprem döneminde toplanan milyarlarca liralık bağışın nasıl kullanıldığına ilişkin yeni tespitler açıklandı.

4,3 Milyar TL Toplandı, 4,2 Milyar TL Harcandı

Gürlek’in paylaştığı verilere göre Ahbap Derneği üzerinden 6 Şubat-31 Aralık 2023 tarihleri arasında depremzedelere ulaştırılmak amacıyla yaklaşık 4,3 milyar TL bağış toplandı.

Bu paranın yaklaşık 4,2 milyar TL’sinin harcandığı belirtildi.

Soruşturmanın odağında ise bu harcamaların bir bölümünün nasıl gerçekleştirildiği bulunuyor.

Açıklamaya göre söz konusu dönemde yaklaşık 950 milyon TL nakit olarak çekildi.

Nakit çekim işlemlerinden birinin ise tek seferde 500 milyon TL olduğu belirtildi.

Bu para hareketlerinin hangi amaçlarla gerçekleştirildiği soruşturma kapsamında inceleniyor.

36 Şirket ve İşletmeye 1,75 Milyar TL

Mali incelemelerde dikkat çeken bir başka başlık şirketlere yapılan para transferleri oldu.

Gürlek’in açıklamasına göre 29 şirket ve 7 şahıs şirketine toplam 1 milyar 757 milyon 547 bin 770 TL transfer gerçekleştirildi.

Soruşturma kapsamında bu şirketlerin gerçek ticari faaliyetlerinin bulunup bulunmadığının ve gerçekleştirilen ödemelerin karşılığında hangi mal veya hizmetlerin alındığının belirlenmesi amacıyla inceleme başlatıldı.

Bazı yüksek tutarlı ödemelerin karşılığında mal veya hizmet alımı bulunmadığı yönünde tespitler olduğu da Bakan Gürlek tarafından açıklandı.

Bu aşamada söz konusu tespitlerin devam eden adli soruşturmanın parçası olduğunu ve nihai hukuki değerlendirmeyi yargının yapacağını özellikle belirtmek gerekiyor.

Yardımların Nakliyesi de Soruşturuluyor

Dosyada yalnızca banka hesaplarındaki para hareketleri bulunmuyor.

Soruşturma kapsamında deprem bölgelerine gönderilen yardım malzemelerinin nakliye süreçleri de incelendi.

Gürlek, yardımların taşınması üzerinden bazı kişilerin şahsi menfaat sağladığı ve bazı yardım malzemelerinin kamu kurumlarına faturalarda belirtilenden daha az miktarda teslim edildiği yönünde tespitler bulunduğunu açıkladı.

Bu iddiaların kimleri ve hangi işlemleri kapsadığına ilişkin ayrıntıların soruşturmanın ilerleyen aşamalarında netleşmesi bekleniyor.

İzmit’teki Depolardan Yardım Malzemeleri Çıktı

Soruşturmanın en dikkat çekici bölümlerinden biri ise İzmit’teki depolarda yapılan incelemeler oldu.

Gürlek’in açıklamasına göre depremzedeler için temin edilen;

• yüzlerce çadır,
• tekerlekli sandalye,
• elektrikli bisiklet,
• kırtasiye ürünleri
• ve çeşitli yardım malzemelerinin

depolarda kullanılmadan bekletildiği tespit edildi.

Söz konusu malzemelerin hak sahiplerine ulaştırılması amacıyla gerekli işlemlerin başlatıldığı bildirildi.

Soruşturma Nasıl Bu Noktaya Geldi?

Ahbap Derneği’ne ilişkin soruşturma bugünkü operasyonla başlamadı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmanın önceki aşamalarında derneğe yapılan bağışların belirlenen amaçlar doğrultusunda ve mevzuata uygun şekilde kullanılıp kullanılmadığının araştırılması amacıyla bilirkişi heyeti görevlendirilmişti.

Banka hesap hareketleri, kişi ve şirketler arasındaki para transferleri ve derneğin mali kayıtları incelemeye alınmıştı.

Soruşturmanın önceki aşamalarında tutuklama kararları verilmiş, ardından Ahbap Derneği’nin iştiraki konumundaki iktisadi işletme ve şirketlere TMSF kayyum olarak atanmıştı.

Bugünkü 5’inci dalga operasyon ise soruşturmanın şirketler, nakit işlemler ve yardım malzemelerinin kullanımına doğru daha geniş bir alana yayıldığını gösteriyor.

Gürlek’ten “İstismara Müsaade Etmeyeceğiz” Mesajı

Adalet Bakanı Akın Gürlek, operasyonu duyururken 6 Şubat depremlerinin ardından ortaya çıkan toplumsal dayanışmaya özellikle vurgu yaptı.

Gürlek, depremzedeler için yapılan bağışların kişisel menfaate dönüştürülmesine yönelik girişimlere müsamaha gösterilmeyeceğini belirtti.

Soruşturmanın İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından sürdürüldüğünü belirten Gürlek, operasyonlarda görev alan emniyet ve kamu görevlilerine de teşekkür etti.

Seçim Burada Analizi

Ahbap soruşturmasının 5’inci dalgasında ortaya çıkan tabloyu yalnızca “53 şüpheliye operasyon” başlığıyla okumak eksik kalır.

Dosyanın asıl ağırlığı paranın kaynağında.

Söz konusu para sıradan bir ticari faaliyetten elde edilmedi. Büyük bölümü, Türkiye’nin yaşadığı en ağır afetlerden birinin ardından vatandaşların depremzedelere ulaştırılması amacıyla yaptığı bağışlardan oluşuyor.

Bu nedenle soruşturmanın kamuoyu açısından iki ayrı boyutu bulunuyor.

Birincisi ceza hukuku boyutu. Savcılık, para hareketlerinin ve yapılan harcamaların suç oluşturup oluşturmadığını araştırıyor. Burada nihai hükmü verecek makam yargıdır ve soruşturma aşamasındaki tespitler kesinleşmiş mahkeme kararı olarak değerlendirilemez.

İkincisi ise toplumsal güven boyutu.

Afet dönemlerinde devlet kurumlarının yanında sivil toplum kuruluşları da çok büyük miktarlarda bağış toplayabiliyor. Vatandaşın bu kuruluşlara para göndermesinin temelinde ise bağışının gerçekten ihtiyaç sahibine ulaşacağına duyduğu güven bulunuyor.

Bu nedenle 4,3 milyar TL’lik bağış havuzundan 950 milyon TL’nin nakit çekildiğine ve 1,75 milyar TL’nin şirketlere aktarıldığına ilişkin açıklamalar tek başına suçun kanıtı değildir; ancak bu işlemlerin neden, kime ve hangi hizmet karşılığında yapıldığının şeffaf biçimde ortaya çıkarılması kamuoyu açısından son derece önemlidir.

Aynı şekilde depremzedeler için alınan yardım malzemelerinin yıllar sonra depolarda kullanılmadan bulunduğu yönündeki tespit doğruysa, cevaplanması gereken soru yalnızca “Kim sorumlu?” değildir.

Bu yardımlar neden zamanında ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmadı?

Soruşturmanın bundan sonraki aşamasında gözaltı sayılarından daha önemli olacak konu tam olarak budur.

Çünkü 6 Şubat sonrasında yapılan her bağışın arkasında yalnızca para değil, başka bir depremzedeye ulaşacağına inanarak yardım yapan milyonlarca insanın güveni vardı.

Bu nedenle Ahbap dosyasının sonunda yalnızca varsa suçların ve sorumluların ortaya çıkarılması değil, 4,3 milyar TL’nin kuruşuna kadar izinin kamuoyu açısından anlaşılır hale gelmesi toplumsal güven açısından da önem taşıyor.