Tartışmanın odağında bu kez enflasyon rakamından çok vatandaş var

Türkiye ekonomisinde enflasyonla mücadele, sıkı para politikası ve bütçe disiplini tartışılırken Mehmet Şimşek’in uyguladığı programa siyasi cepheden yeni bir eleştiri geldi.

Savcı Sayan, ağustos ayı enflasyon rakamlarının ardından yaptığı açıklamada ekonomi yönetiminin izlediği yolun toplum üzerindeki etkilerini sorguladı.

Sayan’ın açıklamasını dikkat çekici hale getiren nokta ise genel bir “ekonomi kötü” eleştirisi yapmak yerine doğrudan Şimşek’e sorular yöneltmesi oldu.

Şimşek’e ilk soru: Alım gücü neden düşüyor?

Sayan’ın çıkışındaki ilk başlık, enflasyonla mücadele ile vatandaşın günlük hayatı arasındaki fark oldu.

Ekonomi yönetimi enflasyondaki düşüşü programın sonuçlarından biri olarak gösterirken Sayan, vatandaşın alım gücünün neden aynı ölçüde toparlanmadığını sorguladı.

Eleştirisinin devamında yüksek faiz politikasının üretim ve ticaret üzerindeki etkisini gündeme getiren Sayan; esnafın, çiftçinin ve sanayicinin finansmana ulaşmakta zorlandığını savundu.

Böylece tartışmayı yalnızca tüketici fiyatlarından çıkararak ekonominin üretim tarafına da taşıdı.

Vergi ve harçları da Şimşek’e sordu

Sayan’ın üçüncü itiraz noktası vatandaşın üzerindeki vergi yükü oldu.

Vergi ve harçlardaki artışların ekonomik programın toplumsal maliyetini yükselttiğini savunan Sayan, enflasyonla mücadelenin yükünün neden geniş kesimlerin üzerine bırakıldığını sorguladı.

Ardından emekli ve asgari ücretlilerin durumuna dikkat çekti.

Sayan’ın açıklamasındaki temel yaklaşım, ekonomi programının başarısının yalnızca makroekonomik göstergeler üzerinden değil, vatandaşın cebindeki sonuç üzerinden de değerlendirilmesi gerektiği yönünde.

Beş sorunun ortak noktası aynı: “Faturayı kim ödüyor?”

Sayan’ın Mehmet Şimşek’e yönelttiği sorular beş ana başlıkta toplanıyor:

• Enflasyonla mücadele sürerken vatandaşın alım gücü neden geriliyor?
• Yüksek faiz ortamında esnaf, çiftçi ve sanayici finansmana nasıl ulaşacak?
• Vergi ve harçlardaki artışların yükünü kim taşıyor?
• Emekli ve asgari ücretlinin geçim sorunu nasıl çözülecek?
• Ekonomi programının sosyal maliyeti neden bu kadar yüksek?

Sayan’ın bütün bu soruları bağladığı nokta ise oldukça net:

Ekonomik programın maliyetini kimin üstlendiği.

Sayan’dan dikkat çeken “sabır” çıkışı

Açıklamanın siyasi açıdan en güçlü bölümlerinden biri de Şimşek’e yönelik uyarısı oldu.

Sayan:

“Milletin sabrını ekonomik programın sınırsız kaynağı zannetmeyin.”

ifadelerini kullandı.

Bu sözlerin ardından mevcut ekonomi politikasının toplum üzerindeki baskısının devam etmesi halinde sosyal sonuçlarının ağırlaşabileceğini savundu.

Ve açıklamasını oldukça kısa fakat siyasi açıdan güçlü bir cümleyle tamamladı:

“Bu yol, yol değil! Benden söylemesi.”

Bu, Sayan’ın ilk Şimşek çıkışı değil

Ancak 3 Eylül’deki açıklamayı tek başına okumak eksik kalabilir.

Çünkü Savcı Sayan’ın Mehmet Şimşek’in ekonomi yönetimine yönelik eleştirileri son aylarda birkaç kez kamuoyuna yansıdı.

Mayıs ayında sebze fiyatlarını gündeme getirerek ekonomi yönetiminin mevcut politikalarını eleştiren Sayan, o dönem çok daha sert bir ifade kullanmıştı:

“Ya ekonomi yönetimimizden vazgeçeceğiz ya da halkımızdan.”

Aynı dönemde Şimşek’in görevden ayrılması gerektiği yönündeki açıklamaları da kamuoyunda tartışılmıştı.

Dolayısıyla son açıklama, anlık bir tepkinin ötesinde, Sayan’ın Şimşek’in ekonomi politikalarına birkaç aydır yönelttiği eleştirilerin devamı niteliğinde.

Şimşek ise programın sonuçlarına işaret ediyor

Tartışmanın diğer tarafında ise ekonomi yönetiminin ortaya koyduğu farklı bir tablo bulunuyor.

Mehmet Şimşek, ağustos ayı enflasyon verilerinin ardından yıllık enflasyonun yüzde 31,5’e gerilediğini, temel mal enflasyonunun yüzde 15,9 ile Kasım 2020’den bu yana en düşük seviyesine indiğini ve yıllık kira enflasyonunun da son 46 ayın en düşük seviyesine düştüğünü açıklamıştı.

Ekonomi yönetimi bu göstergeleri dezenflasyon programının ilerlediğine ilişkin işaretler olarak değerlendirirken Sayan’ın itirazı başka bir noktada yoğunlaşıyor:

Rakamlar düzelirken vatandaş bunu günlük hayatında ne zaman hissedecek?

İki yaklaşım arasındaki siyasi tartışmanın önümüzdeki dönemde tam da bu noktada yoğunlaşması beklenebilir.

Seçim Burada Analizi | Tartışma Şimşek’ten daha büyük olabilir

Savcı Sayan’ın açıklamasında dikkat çekici olan yalnızca Mehmet Şimşek’i hedef alması değil.

Asıl önemli nokta, ekonomi programının siyasi maliyetini tartışmaya açması.

Şimşek yönetimindeki ekonomi programı açısından temel hedeflerden biri enflasyonu kalıcı biçimde aşağı çekmek. Bunun için uygulanan sıkı politikaların sonuçları makro göstergelerde ortaya çıkmaya başladığında ekonomi yönetimi doğal olarak bu rakamları öne çıkarıyor.

Fakat siyaset açısından başka bir gösterge daha var:

Seçmenin günlük hayatı.

Vatandaş marketteki fiyatı, kredi faizini, kirasını, maaşının satın alma gücünü ve ödediği vergiyi doğrudan hissediyor. Dolayısıyla yıllık enflasyonun düşmesi ile vatandaşın “hayat ucuzladı” demesi aynı şey değil. Enflasyonun gerilemesi genel fiyat seviyesinin düşmesi değil, fiyatların artış hızının yavaşlaması anlamına geliyor.

Savcı Sayan’ın çıkışının siyasi önemi burada ortaya çıkıyor.

Eleştirilerin muhalefetten gelmesi beklenen bir durum. Fakat benzer itirazların AK Parti geçmişi bulunan siyasi isimlerden daha sık dile getirilmeye başlanması, ekonomi programının sosyal maliyetinin iktidar çevresindeki tartışmalarda da daha görünür hale geldiğine işaret edebilir.

Bunun AK Parti içerisinde Mehmet Şimşek’e karşı örgütlü veya kurumsal bir itiraz olduğu sonucuna varmak için ise şu aşamada yeterli veri yok.

Bu ayrımı yapmak önemli.

Sayan’ın açıklaması AK Parti’nin ekonomi politikasını değiştirdiğini göstermiyor; fakat Şimşek’in programı açısından önümüzdeki dönemin belki de en zor sorusunu yüksek sesle gündeme getiriyor:

Enflasyon düşerken vatandaşın alım gücündeki iyileşme ne zaman hissedilecek?

2028’e doğru siyasi rekabet sertleştikçe, ekonomi tartışmasının yalnızca “enflasyon kaç oldu?” üzerinden değil, giderek daha fazla “vatandaşın cebinde ne değişti?” üzerinden yürütülmesi şaşırtıcı olmayacaktır.