Cumhurbaşkanı Adayı Nasıl Olunur? 2028 Cumhurbaşkanlığı Seçimi İçin Adaylık Şartları

Cumhurbaşkanı adayı olma şartları

Mevcut Anayasa hükümlerine göre Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için temel olarak şu şartların taşınması gerekiyor:

• Türk vatandaşı olmak,
• 40 yaşını doldurmuş olmak,
• Yükseköğrenim yapmış olmak,
• Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak.

Milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin şartlar da Anayasa ve ilgili seçim mevzuatı kapsamında değerlendiriliyor.

Dolayısıyla yalnızca 40 yaşını doldurmak Cumhurbaşkanı adayı olmak için yeterli değil. Eğitim ve seçilme yeterliliğine ilişkin diğer koşulların da sağlanması gerekiyor.

Cumhurbaşkanı adayı olmak için yaş şartı nedir?

Cumhurbaşkanı adayı olmak isteyen kişinin 40 yaşını doldurmuş olması gerekiyor.

Bu şart, Cumhurbaşkanlığı adaylığı açısından milletvekili adaylığından farklı.

Milletvekili seçilme yaşı 18 iken Cumhurbaşkanlığı adaylığında Anayasa’nın 101. maddesinde 40 yaş şartı bulunuyor.

Cumhurbaşkanı adayı olmak için üniversite mezunu olmak gerekir mi?

Evet.

Anayasa’da Cumhurbaşkanı adayları için yükseköğrenim yapmış olma şartı bulunuyor.

Dolayısıyla Cumhurbaşkanı adayı olmak isteyen kişinin yükseköğrenim şartını taşıması gerekiyor. 2023 Cumhurbaşkanı adaylığı başvurularında YSK tarafından adaylardan yükseköğrenim durumunu gösteren diploma veya ilgili belge de istenmişti.

Cumhurbaşkanı adayı olmak için milletvekili olmak gerekir mi?

Hayır.

Cumhurbaşkanı adayı olmak için önceden milletvekili olma şartı bulunmuyor.

Ancak adayın milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olması gerekiyor. Bu nedenle Cumhurbaşkanlığı adaylığı için milletvekili olma ile milletvekili seçilme yeterliliği birbirinden farklı kavramlar.

Cumhurbaşkanı adayı nasıl olunur?

Mevcut anayasal sisteme göre Cumhurbaşkanı adaylığı için temel olarak iki yol bulunuyor:

1. Siyasi partiler tarafından aday gösterilmek

Belirli şartları taşıyan siyasi partiler Cumhurbaşkanı adayı gösterebiliyor.

Anayasa’nın 101. maddesinde, son yapılan milletvekili genel seçiminde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde 5’ini alan siyasi partilerin Cumhurbaşkanı adayı gösterebileceği düzenleniyor. Ayrıca en az 100 bin seçmenin de Cumhurbaşkanı adayı gösterme hakkı bulunuyor.

Bu nedenle siyasi parti üzerinden Cumhurbaşkanı adayı olmak isteyen kişinin öncelikle ilgili siyasi partinin aday belirleme sürecinden geçmesi gerekiyor.

Partiler kendi iç düzenlemeleri doğrultusunda aday belirleme çalışmalarını yürütebilir.

2. 100 bin seçmenin aday göstermesi

Cumhurbaşkanı adayı olmak isteyen kişiler siyasi parti tarafından aday gösterilmek zorunda değil.

Anayasa’ya göre 100 bin seçmen, bir kişiyi Cumhurbaşkanı adayı gösterebiliyor.

Bu süreç YSK tarafından belirlenen usul ve takvim çerçevesinde gerçekleştiriliyor.

2023 seçimlerinde seçmenler tarafından aday gösterilmek isteyen kişilerin başvuruları YSK tarafından incelenmiş, şartları taşıyan başvurular kabul edilmiş ve aday gösterme süreci belirlenen tarihler arasında yürütülmüştü.

100 bin imza ile Cumhurbaşkanı adayı nasıl olunur?

Siyasi parti tarafından aday gösterilmeyen bir kişi, gerekli şartları taşıması halinde seçmenler tarafından aday gösterilme yoluna başvurabilir.

Bu süreç genel olarak:

Adaylık başvurusu → YSK incelemesi → Başvurunun kabulü → Seçmenlerin aday gösterme işlemi → YSK’nın adaylığı kesinleştirmesi

şeklinde ilerler.

Ancak burada önemli bir nokta var:

100 bin seçmenin desteğini almak tek başına adaylık başvurusunun yerine geçmez.

Aday olmak isteyen kişinin öncelikle YSK tarafından belirlenen başvuru şartlarını yerine getirmesi ve başvurusunun kabul edilmesi gerekiyor.

2023 seçimlerinde seçmenler tarafından aday gösterilmek isteyen kişiler için başvuru ve seçmenlerce aday gösterme tarihleri YSK tarafından ayrıca belirlenmişti.

2028 seçimlerinde uygulanacak tarihler ise YSK’nın açıklayacağı seçim takvimiyle kesinleşecek.

Cumhurbaşkanı adaylığı için siyasi parti üyesi olmak gerekir mi?

Cumhurbaşkanı adaylığı için genel olarak siyasi parti üyesi olma zorunluluğu bulunmuyor.

Bir kişi siyasi parti tarafından aday gösterilebileceği gibi, Anayasa’daki 100 bin seçmen yoluyla da adaylık sürecine girebilir.

Ancak siyasi partilerin kendi aday belirleme süreçlerinde parti üyeliği veya parti içi başvuru şartları bulunabilir. Bu nedenle parti üzerinden aday olmak isteyenlerin ilgili partinin kendi kurallarını ayrıca incelemesi gerekiyor.

Cumhurbaşkanı aday adaylığı nedir?

Aday adayı, Cumhurbaşkanı adayı olmak isteyen ancak henüz resmi kesin aday listesinde yer almayan kişiyi ifade etmek için kullanılan bir kavramdır.

Özellikle siyasi partiler içerisinde çok sayıda isim Cumhurbaşkanı adayı olmak isteyebilir.

Partinin yetkili organlarının kararının ardından aday belirlenir ve adaylık resmi seçim sürecine girer.

Bu nedenle:

Aday adayı olmak ≠ Kesin Cumhurbaşkanı adayı olmak

anlamına gelir.

YSK’nın Cumhurbaşkanı adaylığı sürecindeki rolü

Yüksek Seçim Kurulu, Cumhurbaşkanı seçimlerinin yönetimi ve denetiminde temel anayasal seçim organıdır.

Adaylık başvuruları, adayların seçilme yeterliliklerinin incelenmesi, adaylıkla ilgili itirazlar ve kesin aday listesinin ilanı gibi işlemler seçim takviminde belirlenen usul ve süreler çerçevesinde yürütülür.

2023 Cumhurbaşkanlığı seçiminde YSK, siyasi partiler tarafından gösterilen adayların başvurularını incelemiş ve adaylık konusunda kararlar vermişti.

Seçmenler tarafından aday gösterilmek isteyen kişiler için de YSK başvuru ve inceleme sürecini yürütmüştü.

Cumhurbaşkanı adayları ne zaman kesinleşir?

Cumhurbaşkanı kesin adaylarının hangi tarihte açıklanacağı, her seçim döneminde YSK’nın seçim takvimi ile belirleniyor.

Genel olarak süreç:

Adaylık başvuruları → YSK incelemesi → Geçici adaylık süreci → İtirazlar → Kesin aday listesi

şeklinde ilerliyor.

2023 seçimlerinde YSK tarafından Cumhurbaşkanı kesin aday listesi ilan edilmişti.

2028 seçimlerinde de benzer şekilde adaylık sürecinin ayrıntıları YSK tarafından yayımlanacak seçim takvimi ve kararlarla kesinleşecek.

Cumhurbaşkanı adaylarının başvurusunda hangi belgeler istenir?

Adaylık sürecinde istenecek belgeler YSK’nın ilgili kararlarıyla belirleniyor.

2023 seçimlerinde seçmenler tarafından aday gösterilmek isteyen kişilerden kimlik bilgileri, yükseköğrenim durumunu gösteren diploma, adli sicil ve arşiv kaydı gibi belgeler talep edilmişti.

2028 seçimlerinde istenecek belgeler ve başvuru usulleri ise YSK’nın seçim döneminde yayımlayacağı kararlarla kesinleşecek.

Bu nedenle 2023’te istenen belgeler 2028 için kesin liste olarak değerlendirilmemeli.

Cumhurbaşkanının görev süresi kaç yıldır?

Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır.

Bir kişi en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.

Ancak Anayasa’da, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda, Cumhurbaşkanının bir defa daha aday olabilmesine ilişkin özel düzenleme bulunuyor.

Bu nedenle Cumhurbaşkanlığı adaylığı ve görev süresi değerlendirilirken Anayasa’nın güncel hükümlerinin dikkate alınması gerekiyor.

2028 Cumhurbaşkanlığı seçiminde adaylık süreci nasıl işleyecek?

2028 seçimleri için ayrıntılı adaylık takvimi henüz YSK tarafından açıklanmış değil.

Seçim takvimi açıklandığında adaylık başvurularının başlangıç ve bitiş tarihleri, seçmenler tarafından aday gösterilme süreci, itiraz tarihleri ve kesin aday listesinin ilanı gibi tarihler netleşecek.

Mevcut sistem esas alındığında sürecin genel olarak şu aşamalardan geçmesi beklenebilir:

1. Seçim takviminin açıklanması

YSK seçim sürecinin resmi takvimini açıklar.

2. Adaylık başvuruları

Siyasi partiler ve seçmenler tarafından aday gösterilecek kişiler için başvuru süreci başlar.

3. YSK incelemesi

Adayların gerekli şartları taşıyıp taşımadığı incelenir.

4. Seçmenler tarafından aday gösterme

100 bin seçmen yoluyla aday olmak isteyen ve başvurusu kabul edilen kişiler için belirlenen süreç işletilir.

5. İtiraz süreci

Adaylıklarla ilgili itirazlar seçim mevzuatında belirtilen süreler içinde değerlendirilir.

6. Kesin aday listesinin açıklanması

YSK tarafından Cumhurbaşkanı kesin aday listesi ilan edilir.

7. Seçim

Seçmenler Cumhurbaşkanını doğrudan seçer.

2028 Cumhurbaşkanlığı seçim tarihi belli mi?

2028 Cumhurbaşkanlığı seçiminin olağan seçim takvimi açısından 2028 yılında yapılması bekleniyor, ancak seçim tarihi ve ayrıntılı seçim takvimi resmi olarak YSK tarafından açıklandığında kesinleşecek.

Bu nedenle adaylık başvurularının hangi gün başlayacağı veya kesin adayların hangi tarihte açıklanacağı konusunda şimdiden kesin bir tarih vermek doğru olmaz.

2028 seçim takvimi açıklandığında bu içerik güncellenecektir.

Cumhurbaşkanı adayı olmak isteyenler şimdiden ne yapmalı?

Cumhurbaşkanı adayı olmayı düşünen kişilerin seçim takviminin açıklanmasını beklemeden siyasi çalışmalarını ve kamuoyu çalışmalarını sürdürebilmesi mümkün.

Adaylık düşünen kişilerin özellikle:

• Anayasa’daki adaylık şartlarını incelemesi,
• Yükseköğrenim şartını taşıdığını belgeleyebilmesi,
• Milletvekili seçilme yeterliliğini kontrol etmesi,
• Siyasi parti üzerinden aday olmayı düşünüyorsa ilgili partinin aday belirleme sürecini takip etmesi,
• Bağımsız adaylık düşünüyorsa YSK’nın açıklamalarını takip etmesi,
• Seçim takvimi açıklandığında başvuru sürelerini kaçırmaması

önem taşıyor.

Cumhurbaşkanı adaylığı hakkında sık sorulan sorular

Cumhurbaşkanı adayı olmak için kaç yaşında olmak gerekir?

Mevcut Anayasa’ya göre 40 yaşını doldurmuş olmak gerekir.

Cumhurbaşkanı adayı olmak için üniversite mezunu olmak şart mı?

Evet. Anayasa’da yükseköğrenim yapmış olma şartı bulunuyor.

Milletvekili olmayan biri Cumhurbaşkanı adayı olabilir mi?

Evet. Cumhurbaşkanı adayı olmak için milletvekili olma şartı bulunmuyor. Ancak milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak gerekiyor.

Cumhurbaşkanı adayını kim gösterebilir?

Anayasa’da belirtilen şartları sağlayan siyasi partiler Cumhurbaşkanı adayı gösterebilir. Ayrıca 100 bin seçmen de aday gösterme hakkına sahip.

100 bin imza ile Cumhurbaşkanı adayı olunabilir mi?

Evet. Gerekli şartları taşıyan ve YSK tarafından başvurusu kabul edilen bir kişi, kanunda öngörülen usulle 100 bin seçmenin desteğiyle Cumhurbaşkanı adayı olabilir.

Cumhurbaşkanı adayı olmak için siyasi parti üyesi olmak zorunlu mu?

Hayır. Ancak siyasi parti üzerinden adaylıkta ilgili partinin kendi aday belirleme kuralları uygulanır.

2028 Cumhurbaşkanı adayları ne zaman belli olacak?

Kesin tarih YSK’nın 2028 seçim takvimini açıklamasıyla belli olacak.

Sonuç

Cumhurbaşkanı adayı olmak isteyen kişilerin mevcut Anayasa’ya göre 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı olması gerekiyor.

Adaylık siyasi partiler tarafından gösterilerek veya gerekli şartları taşıyan seçmenlerin aday göstermesi yoluyla gerçekleşebiliyor. 100 bin seçmenin aday gösterme hakkı, siyasi parti dışında Cumhurbaşkanlığı adaylığı için önemli bir yol oluşturuyor.

2028 Cumhurbaşkanlığı seçimi yaklaşırken adaylık sürecinin ayrıntıları, başvuru tarihleri ve kesin aday listesi YSK‘nın açıklayacağı resmi seçim takvimiyle netleşecek.

Seçim Burada, 2028 Cumhurbaşkanlığı seçiminde adaylık sürecini, aday adaylarını, kesin adayları ve seçim gelişmelerini takip ederek okuyucularına aktarmaya devam edecek.

Not: Bu içerik mevcut anayasal ve yasal düzenlemeler esas alınarak hazırlanmıştır. 2028 seçimleri için YSK tarafından yayımlanacak karar, seçim takvimi veya mevzuat değişiklikleri doğrultusunda güncellenecektir.