Milletvekili Adayı Nasıl Olunur? 2028 Adaylık Şartları

Milletvekili adayı olma şartları

Türkiye’de milletvekili seçilme yeterliliği Anayasa’nın 76. maddesi ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nda düzenleniyor. Mevcut düzenlemeye göre milletvekili seçilebilmek için öncelikle Türk vatandaşı olmak ve kanunda belirtilen diğer şartları taşımak gerekiyor.

Milletvekili adayı olmak isteyen kişinin;

• Türk vatandaşı olması,
• 18 yaşını doldurmuş olması,
• En az ilkokul mezunu olması,
• Kısıtlı olmaması,
• Yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmış olması,
• Kamu hizmetinden yasaklı olmaması,
• Kanunda belirtilen bazı suçlardan mahkûmiyetinin bulunmaması

gibi şartları taşıması gerekiyor.

Seçilme yeterliliğine ilişkin şartların değerlendirilmesinde Anayasa ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu birlikte dikkate alınıyor. Yüksek Seçim Kurulu da seçim süreçlerinde adayların seçilme yeterliliğine ilişkin inceleme ve işlemleri yürütüyor.

Milletvekili adaylığı için yaş şartı

Milletvekili seçilebilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak gerekiyor.

Türkiye’de milletvekili seçilme yaşı daha önce farklı dönemlerde daha yüksekken, yapılan anayasa değişikliğiyle 18’e indirildi.

Dolayısıyla 2028 genel seçimlerinde milletvekili adayı olmak isteyen kişilerin, seçim mevzuatında öngörülen tarih itibarıyla gerekli yaş şartını taşıması gerekiyor.

Milletvekili adaylığı için eğitim şartı

Milletvekili adaylığı için mevcut mevzuatta en az ilkokul mezunu olma şartı bulunuyor.

Dolayısıyla milletvekili olmak için üniversite mezunu olmak zorunlu değil. Ancak adayların eğitim bilgileri aday listelerinde ve seçim sürecindeki resmi belgelerde yer alabiliyor.

YSK‘nın önceki seçimlerde yayımladığı kesin aday listelerinde adayların öğrenim durumları ve meslek bilgileri de yer aldı.

Aday adaylığı nedir?

Aday adayı, bir siyasi partiden milletvekili adayı olmak isteyen ancak henüz partinin kesin aday listesinde yer almayan kişidir.

Örneğin bir kişi 2028 genel seçimlerinde İstanbul’dan milletvekili olmak istiyorsa, ilgili siyasi partinin belirlediği takvim doğrultusunda aday adaylığı başvurusunda bulunabilir.

Ancak aday adaylığı başvurusu yapmak, kişinin kesin olarak milletvekili adayı olduğu anlamına gelmez.

Siyasi parti kendi aday belirleme sürecini tamamladıktan sonra hangi isimlerin seçim çevrelerinde aday gösterileceğine karar verir. Bu isimler daha sonra seçim mevzuatında öngörülen süreç kapsamında YSK’ya sunulur ve aday listeleri kesinleşir.

Bu nedenle:

Aday adayı → Parti değerlendirmesi → Aday listesi → Kesin adaylık

şeklinde bir süreçten söz etmek mümkündür.

Siyasi parti üzerinden milletvekili adaylığı süreci

Bir siyasi partiden milletvekili adayı olmak isteyen kişinin öncelikle ilgili siyasi partinin aday adaylığı başvuru şartlarını incelemesi gerekir.

Siyasi partiler kendi adaylık süreçlerinde farklı başvuru koşulları ve yöntemler belirleyebilir.

Genellikle süreç şu aşamalardan oluşur:

1. Siyasi partinin aday adaylığı takvimini açıklaması,
2. Aday adaylarının başvurularını yapması,
3. Gerekli belgelerin teslim edilmesi,
4. Parti tarafından aday adaylarının değerlendirilmesi,
5. Gerekli görülmesi halinde temayül yoklaması, mülakat veya benzeri çalışmaların yapılması,
6. Partinin seçim çevrelerine ilişkin aday listelerini hazırlaması,
7. Aday listelerinin YSK’ya sunulması,
8. YSK tarafından seçim mevzuatı kapsamında gerekli incelemelerin yapılması,
9. Geçici aday listelerinin ilan edilmesi,
10. İtirazların değerlendirilmesi,
11. Kesin aday listelerinin ilan edilmesi.

Burada önemli nokta, partinin aday göstermesinin tek başına seçim sürecinin tamamlandığı anlamına gelmemesidir. Aday listelerinin kesinleşmesi için seçim mevzuatındaki resmi sürecin tamamlanması gerekir.

2023 genel seçimlerinde de siyasi partilerin milletvekili aday listeleri YSK’ya sunulmuş, geçici aday listeleri ilan edilmiş, itiraz süreci işletilmiş ve daha sonra kesin aday listeleri ilan edilmiştir.

Bağımsız milletvekili adayı nasıl olunur?

Milletvekili olmak isteyen kişiler herhangi bir siyasi partinin listesinden aday olmak zorunda değildir. Mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişiler bağımsız milletvekili adayı olarak da başvurabilir.

Bağımsız adaylık sürecinde başvuru, adayın milletvekili seçilmek istediği seçim çevresinin il seçim kurulu başkanlığına yapılır.

2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 21. maddesinde bağımsız milletvekili adaylığına ilişkin başvuru usulü düzenleniyor. YSK’nın kararlarında da bağımsız adaylık başvurularının ilgili il seçim kurulu başkanlığı üzerinden yürütüldüğü görülüyor.

Bağımsız adayların ayrıca kanunda öngörülen başvuru ve teminat işlemlerini yerine getirmesi gerekiyor. Bu kapsamda yatırılması gereken tutar seçimden seçime değişebildiği için 2028 seçimlerinde uygulanacak tutarın YSK tarafından yayımlanacak karar ve seçim takviminden takip edilmesi gerekir.

YSK’nın adaylık sürecindeki rolü

Yüksek Seçim Kurulu, Türkiye’deki seçimlerin düzen içinde yürütülmesinden sorumlu anayasal kurumdur.

Milletvekili seçimlerinde aday listeleriyle ilgili süreçte YSK’nın önemli görevleri bulunur. Siyasi partilerin aday listeleri ve bağımsız adayların başvuruları seçim mevzuatında belirtilen usul ve süreler çerçevesinde incelenir.

Örneğin 2023 seçimlerinde YSK tarafından milletvekili geçici aday listelerinin incelenmesi tamamlanmış, listeler ilan edilmiş ve bu listelere yönelik itiraz süreci işletilmiştir. Daha sonra kesin aday listeleri ilan edilmiştir.

Bu nedenle aday olmak isteyen kişilerin yalnızca siyasi partilerin açıklamalarını değil, YSK tarafından açıklanan resmi karar ve seçim takvimini de takip etmesi önemlidir.

Milletvekili aday listeleri ne zaman kesinleşir?

Milletvekili aday listelerinin kesinleşme tarihi her seçim için YSK tarafından hazırlanan seçim takvimiyle belirlenir.

Siyasi partiler aday listelerini seçim takviminde belirtilen süre içerisinde YSK’ya sunar. Ardından geçici aday listeleri ilan edilir ve kanunda öngörülen itiraz süreci işler.

İtirazların değerlendirilmesinin ardından kesin aday listeleri açıklanır.

2023 seçimlerinde siyasi partilerin seçim çevreleri itibarıyla milletvekili kesin aday listeleri ile bağımsız adaylar YSK tarafından ilan edilmişti.

Bu nedenle 2028 seçimleri için adaylık tarihleri ve kesin aday listelerinin açıklanacağı gün, YSK’nın resmi seçim takvimi açıklandığında kesin olarak belli olacaktır.

2028 seçimlerinde milletvekili adaylığı süreci nasıl işleyecek?

2028 genel seçimleri için bugün itibarıyla ayrıntılı adaylık takviminin açıklanmış olması beklenmez. Seçim takvimi YSK tarafından açıklandığında siyasi partilerin aday adaylığı başvuruları ve aday listelerinin teslim tarihleri de netleşecektir.

Normal seçim takviminin işlemesi halinde süreç genel olarak şu şekilde ilerleyecektir:

Aday adaylığı dönemi

Siyasi partiler aday adaylığı başvurularını almaya başlayacak.

Parti içi değerlendirme

Başvuruların ardından siyasi partiler aday adaylarını değerlendirecek ve kendi aday belirleme yöntemlerini uygulayacak.

Aday listelerinin hazırlanması

Partiler seçim çevrelerine göre milletvekili aday listelerini oluşturacak.

YSK süreci

Aday listeleri ve bağımsız adaylık başvuruları seçim mevzuatında belirtilen süreler içerisinde ilgili seçim kurullarına sunulacak.

Geçici aday listeleri

YSK tarafından gerekli incelemeler yapıldıktan sonra geçici aday listeleri ilan edilecek.

İtiraz süreci

Geçici aday listelerine yönelik kanunda belirtilen süreler içinde itirazlar yapılabilecek.

Kesin aday listeleri

İtirazların değerlendirilmesinin ardından milletvekili kesin aday listeleri ilan edilecek.

Bu aşamadan sonra adayların seçim kampanyaları ve propaganda faaliyetleri seçim mevzuatında belirtilen kurallar çerçevesinde yürütülecek.

2028 seçimlerinde aday olmak isteyenler ne yapmalı?

2028 seçimlerinde milletvekili adayı olmayı düşünen kişilerin şimdiden yapabileceği en önemli şey, adaylık şartlarını ve siyasi partilerin aday belirleme süreçlerini takip etmek.

Özellikle siyasi parti üzerinden aday olmak isteyenlerin;

• Seçim bölgesini belirlemesi,
• Adaylık şartlarını incelemesi,
• İlgili siyasi partinin duyurularını takip etmesi,
• Gerekli belgeleri hazırlaması,
• Aday adaylığı başvuru tarihlerini takip etmesi,
• YSK’nın seçim takvimini izlemesi

önem taşıyor.

Bağımsız adaylık düşünenlerin ise ayrıca seçim çevresindeki il seçim kurulu ve YSK tarafından yapılacak resmi duyuruları takip etmesi gerekiyor.

Milletvekili adaylığı hakkında sık sorulan sorular

Milletvekili olmak için üniversite mezunu olmak gerekir mi?

Hayır. Mevcut mevzuata göre milletvekili seçilebilmek için en az ilkokul mezunu olmak gerekiyor.

18 yaşında milletvekili adayı olunabilir mi?

Evet. Mevcut düzenlemeye göre 18 yaşını dolduran Türk vatandaşları, diğer seçilme yeterliliklerini de taşımaları halinde milletvekili seçilebilir.

Aday adayı olmak kesin aday olmak anlamına gelir mi?

Hayır. Aday adaylığı, kişinin bir siyasi partiden aday olmak için başvurması anlamına gelir. Kesin adaylık, seçim mevzuatındaki resmi sürecin tamamlanması ve kesin aday listelerinin ilan edilmesiyle belirlenir.

Bağımsız milletvekili adayı olunabilir mi?

Evet. Mevzuatta belirtilen şartları taşıyan kişiler, ilgili seçim çevresindeki il seçim kurulu başkanlığına başvurarak bağımsız milletvekili adayı olabilir.

2028 milletvekili adaylık başvuruları ne zaman başlayacak?

2028 seçimleri için kesin adaylık ve başvuru tarihleri, YSK tarafından seçim takviminin açıklanmasıyla netleşecektir.

Sonuç

Milletvekili adayı olmak isteyen kişilerin öncelikle Anayasa ve seçim kanunlarında belirtilen seçilme yeterliliklerini taşıması gerekiyor. Adaylık süreci siyasi parti üzerinden yürütülebileceği gibi bağımsız adaylık yolu da bulunuyor.

2028 genel seçimleri yaklaştıkça siyasi partilerin aday adaylığı başvurularını açıklaması, adayların belirlenmesi ve YSK’nın seçim takvimini yayımlamasıyla birlikte süreç daha da netleşecek.

Seçim Burada, 2028 seçimlerine ilişkin adaylık sürecini, aday adaylarını, kesin aday listelerini ve seçim bölgelerindeki gelişmeleri takip ederek güncel bilgileri okuyucularına aktarmaya devam edecek.

Not: Bu içerik mevcut anayasal ve yasal düzenlemeler esas alınarak hazırlanmıştır. 2028 seçim takvimi ve adaylık sürecine ilişkin YSK kararları yayımlandığında içerik güncellenecektir.